اهل توحيد هر چه خواهد آن را كه خواهد بيامرزد ، پيش از توبت . امّا كسى كه توبت كند از گناهان ، و بر توبت بميرد ، خود در تحت اين آيت نشود ، كه جايى ديگر از بهر وى گفته است : وَ مَنْ يَعْمَلْ سُوءاً أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللَّهَ يَجِدِ اللَّهَ غَفُوراً رَحِيماً . و گفته‌اند : إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ ردّ است بر معتزله ، و بر قومى خوارج كه ميگويند : هر كه بر كبائر بميرد توبه ناكرده ، جاويد در آتش بماند ، و ميگويند ميان ايمان و شرك منزلى ديگر نيست ، و ضدّ ايمان شرك ميپندارد ، يعنى كه هر چه نه ايمان ، همه شركست نه گناه ، تا آن حدّ كه قومى از ايشان صغائر و كبائر همه كفر شمرند ، و بنده را بگناه صغيره كافر دانند . ربّ العالمين در اين آيت بر ايشان ردّ مىكند ، و دروغ زن ميگرداند ، كه فرق مىكند ميان شرك و ميان گناه . مغفرت در شرك مىنيارد ، و در گناه ميآرد . اگر آنست كه گناهها همه شرك و كفر است ، پس در إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ سخن بريده گشت ، و همه نافرمانيها در زير اين شد ، وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ بر چه حمل كنند ؟ كه هيچ محمل نماند ! معلوم گشت كه سخن ايشان فاسد است ، معتقد ايشان باطل . وَ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرى إِثْماً عَظِيماً - اى اختلق ذنبا غير مغفور . أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنْفُسَهُمْ - اين آيات تا كانَ عَزِيزاً حَكِيماً همه در شأن جهودان است . و تزكيت نفس كه ميكردند آن بود كه گاهى مىگفتند : نَحْنُ أَبْناءُ اللَّهِ وَ أَحِبَّاؤُهُ ، و گاه طفلكان خويش را بر مصطفى ( ص ) ميبردند و ميگفتند : اى محمد ايشان را هيچ گناهى هست ؟ رسول خدا ( ص ) گفتى : نه ، پس ايشان ميگفتند : ما نيز همچون ايشانيم . هر آن گناه كه بروز كنيم اندر شب ما را آن گناه بيامرزند ، و هر گناه كه اندر شب كنيم اندر روز بيامرزند . ربّ العالمين گفت : يا محمد ننگرى اين جهودان كه خود را بىعيب و پاك مينمايند ، يعنى بدروغ . بَلِ اللَّهُ